‘Alleen herdenken van het slavernijverleden is niet voldoende’

De impact van het slavernijverleden is, ook in Helmond, nog steeds voelbaar. Daarom vindt Curtis Bharos van Stichting Herdenking Slavernijverleden Helmond dat op scholen meer aandacht mag zijn voor het onderwerp. ‘Ik hoop dat jongeren begrijpen waar beelden, woorden en stereotypen vandaan komen. Pas dan kunnen we ze doorbreken.’
 
Waarom is het belangrijk dat we blijven praten over het slavernijverleden?
‘Een deel van de geschiedenis is bij veel mensen niet bekend. Als we een inclusieve samenleving willen creëren, is het nodig dat die geschiedenis wél verteld wordt. Dan ontstaat er ruimte voor gelijkwaardigheid. Zelf heb ik Chinees-Indonesisch en Surinaams-Hindoestaanse roots. De voorouders van mijn vader kwamen uit India, maar zijn door de afschaffing van de slavernij in Suriname terechtgekomen. De bevolking daar is een mengeling van allerlei culturele achtergronden vanwege het slavernijverleden. Hier in Nederland word ik soms anders aangesproken of behandeld dan de doorsnee Nederlander. Het zit ‘m in kleine subtiele dingen, zoals grapjes over zwarte piet. Maar ook groter: nagekeken worden bij boodschappen doen of gepest worden bijvoorbeeld. Vergelijk het met op je arm prikken: één keer kan grappig zijn. Maar als het constant gebeurt, is dat vervelend. Het doet pijn. Dat is niet alleen mijn realiteit, maar van heel veel mensen.’
 
Wat zijn nog meer gevolgen van het slavernijverleden?
‘Discriminatie. In veel topfuncties zitten nog steeds veel witte mensen bijvoorbeeld. Het zou krachtig als juist zij opkomen voor mensen van kleur. En hoor je een bepaalde opmerking die discriminerend of minachtend is, zeg er dan iets van. Soms is dat ook onbedoeld, dus het is belangrijk om de bewustwording te vergroten. Tegelijkertijd wil je het kleurdenken ook loslaten. Ik word nu vanwege mijn uiterlijk gezien als iemand van kleur. Maar ik heb nog zoveel meer identiteiten: ik ben een familieman en een rasechte Brabander.’
 
In Helmond heeft de burgemeester excuses gemaakt voor het slavernijverleden. Is dat niet voldoende?
‘Het is al enorm waardevol. Hij zei, net als onze koning: ‘Dit is een komma, geen punt.’ En daar ben ik het volledig mee eens, want er is meer nodig. Daarom willen we blijvende aandacht voor dit onderwerp vragen, niet maar één keer. We herdenken jaarlijks op 30 juni de afschaffing van de slavernij. Maar dat is niet voldoende. We willen thema-avonden, tentoonstellingen, lezingen en gastlessen organiseren om er dieper op in te gaan. Er zijn ook veranderingen in beleid nodig. Daarover adviseren we de gemeente en andere organisaties. En het zou geweldig zijn als we educatieve programma’s kunnen ontwikkelen voor Helmondse scholen, misschien zelfs wel daarbuiten. Daarover zijn we in gesprek met de Helmondse wethouder van onderwijs.’
 
Wat houden die educatieve programma’s in?
‘Denk bijvoorbeeld aan lesprogramma met verhalen over slavernij. Die verhalen moeten meer op scholen verteld worden. Nu heeft het nog te weinig aandacht in geschiedenislessen, het is oppervlakkig. Terwijl er zoveel verhalen te vertellen zijn, bijvoorbeeld over de vele verzetsstrijders in Suriname en op de Antillen, in Indonesië en op de Molukken. Het hoeft niet per se alleen onder het vak geschiedenis te vallen, het heeft ook raakvlakken met burgerschap. En hoe onze maatschappij en cultuur er vandaag de dag uitziet. De eerste stap is bewustwording, zodat kinderen en jongeren al vroeg begrijpen waar sommige pijnpunten vandaan komen en zich daarop aanpassen.’